Innovatielocaties

Om Nederland goed te kunnen beschermen tegen de zee is een stevig kustfundament nodig. Dit kustfundament loopt van de duinen tot twintig meter onder NAP (Normaal Amsterdams Peil) in zee. Een betrouwbare kust beschermt het achterliggende land en heeft een economische waarde: recreatie en toerisme, land- en tuinbouw en andere bedrijvigheid kunnen niet zonder een stevige zeewering. Rijkswaterstaat zorgt samen met kustgemeenten, provincies, waterschappen, bedrijven en natuurbeheerders voor het onderhoud van de kust.

Onder invloed van zee en wind verliest de kust voortdurend zand. Maar ook de stijgende zeespiegel zorgt ervoor dat de kust terrein verliest. Nieuwe kennis heeft er toe geleid dat eind jaren tachtig een inventarisatie is gedaan, om de zwakke schakels langs de Nederlandse kust vast te stellen. Naar aanleiding van deze inventarisatie bleek de kustlijn op verschillende plaatsen langs de Nederlandse kust landwaarts te verplaatsen en ook de veiligheid van de duinwaterkering voldeed niet overal aan de norm 1:4000. Waar nodig is het duin versterkt en sinds het jaar 1991 wordt de kustlijn getoetst aan de norm van de zogenaamde Basiskustlijn. Vanaf begin jaren ‘90 wordt deze Basiskustlijn gehandhaafd door het aanbrengen (‘suppleren’) van zand op het strand (strandsuppletie) of voor de kust (vooroeversuppletie). Momenteel brengt Rijkswaterstaat jaarlijks twaalf miljoen kubieke meter (m3) zand aan.

Aanleiding innovatie

Vlak voor de kust van zuidwest Walcheren ligt een diepe geul, 'het Oostgat'. Onder invloed van de getijstroom verplaatst deze geul zich langzaam richting de Walcherse kust, waardoor deze bedreigd wordt.

De ondermijning van de kust door de geul 'het Oostgat' doet zich voor tussen Westkapelle en Dishoek. De kustlijn binnen dit traject wordt op zijn plaats gehouden door middel van strandsuppleties, maar onderwater erodeert de vooroever door het opdringen van de geul. Het kustprofiel wordt hierdoor steeds steiler. Strand- en vooroeversuppleties zijn over het algemeen goede methodes van kustverdediging als het gaat om het tegengaan van de achteruitgang van het duingebied. Echter genoemde methodes zijn geen goede oplossing voor zich richting de kust verplaatsende geulen.

Geulwandsuppletie Oostgat

In het kader van het Rijkswaterstaatprogramma Kustlijnzorg is begin 2000 nagedacht over grootschalige morfologische ingrepen in de Westerscheldemond ter voorkoming van verdere verschuiving van de landwaartse geulwand van het Oostgat. Omdat de onomkeerbare “harde” beheersmaatregelen minder goed passen binnen het beleid om de kustlijn dynamisch te handhaven, is de voorkeur uitgegaan naar innovatieve (zandige) beheersmaatregelen. Zodoende is het idee van een geulwandsuppletie ontstaan.

Deze methode houdt in dat op de geulwand een hoeveelheid zand, welke fungeert als slijtlaag, wordt aangebracht. Deze vorm van suppleren is voor het eerst als proef toegepast in oktober 2001 in het Oostgat van de Westerschelde ter hoogte van Dishoek.

In het najaar van 2005 is een megageulwandsuppletie uitgevoerd ter hoogte van Zoutelande. Dit betrof een pilotproject, waarbij 2,5 miljoen m3 zand is aangebracht op de wand van de geul tussen de overgang strand met vooroever (ca. NAP -3,0 m) en de geulbodem (ca. NAP -20 m). Vanaf de uitvoering in 2005 is gestart met een uitgebreide monitoring naar het effect van de aangebrachte suppletie. Na 3 jaar blijkt dat pas 10 tot 15 % van het aangebrachte zand is verdwenen. De eerste resultaten zijn dus hoopvol.