Dit project vindt plaats op proefboerderij de Rusthoeve (Colijnsplaat) op Noord-Beveland. In 2010 is het project gestart en in 2012 wordt een rapportage opgeleverd.
Doel van het innovatieve project is om te onderzoeken of we in de typische Zeeuwse bodem door middel van nieuwe drainagetechnieken de uitspoeling van nutriënten (voedingsstoffen zoals bijvoorbeeld nitraat) naar het oppervlaktewater kunnen verlagen en zo een gezonder en schoner oppervlaktewater te krijgen. Daarnaast wordt onderzocht of deze techniek de landbouw helpt om in droge tijden het water beter vast te houden, terwijl het in natte tijden het perceel nog even goed ontwatert.
Met deze proef willen we inzicht krijgen voor alle kleigebieden in Nederland.

Systeem peilgestuurde drainage

Waarom dit onderzoek?

In Zeeland is 80 % van de landbouwpercelen gedraineerd. Van peilgestuurde drainage is bekend dat het goed werkt in zandgrond. Nog onbekend is of het ook goed werkt in kleigrond. De Zeeuwse oppervlaktewateren bevatten teveel stikstof en daar moet de komende jaren een oplossing voor komen. Daarnaast krijgt de agrarische sector steeds meer belangstelling krijgt voor peilgestuurde drainage. Daarom is het relevant een antwoord te vinden op de bestaande vragen. Zo kunnen we vaststellen of peilgestuurde diepe drainage een geschikt en aantrekkelijk instrument is om de waterkwaliteit te verbeteren. Uit het rapport zal blijken of peilgestuurde drainage een geschikt instrument is voor alle kleigronden in Nederland voor de uitvoering van de Kader Richtlijn Water (KRW).

peilgestuurde drainage veldwerkers

Achtergrondinformatie

Een goede ontwatering is voor de landbouw van cruciaal belang. Veel agrarische percelen zijn daarom voorzien van buisdrainage. Een mooi goedwerkend systeem met helaas ook een paar nadelen. Door de snelle afvoer van water kan in perioden van neerslagpieken stroomafwaarts wateroverlast ontstaan. In droge perioden kan een te rigoureuze ontwatering van landbouwpercelen leiden tot opbrengstverlies en verdroging van aangrenzende natuurgebieden. Een lagere grondwaterstand heeft ook negatieve gevolgen voor de waterkwaliteit, doordat de uitspoeling van
stikstof toeneemt. Het systeem van 'samengestelde peilgestuurde drainage' heeft de potentie om voor een belangrijk deel aan deze bewaren tegemoet te komen.

Werking systeem 'samengestelde peilgestuurde drainage'

Bij het systeem van samengestelde peilgestuurde drainage monden de drains niet rechtstreeks uit in de sloot, maar in een verzameldrain. Deze komt op haar beurt weer uit in een verzamelput waarin het peil regelbaar is. Ook zijn de drains bij dit systeem vaak dieper en intensiever aangelegd dan bij tot nu toe gebruikelijke drainage. Doorgaans wordt er een hoger peil gehanteerd dan bij conventionele drainage. Door het hogere peil wordt het water beter vastgehouden zodat er mogelijk minder snel beregend hoeft te worden. Omgekeerd is het peil ook makkelijk te verlagen zodat je sneller het land op kunt voor bijvoorbeeld de voorjaarswerkzaamheden. Naast de landbouwkundige voordelen heeft het vasthouden van meer water ook positieve effecten op de waterkwaliteit. Door het hogere peil neemt de stikstofuitspoeling af door afbraak van nitraat. Waarschijnlijk vermindert ook de fosfaatuitspoeling.

Wat is er te zien op de Rusthoeve?

Bovengronds is van de drainage niets te zien, behalve deksels van de meet- en regelputten die aan de rand van het onderzoeksperceel zijn aangebracht. Wat er ondergronds is aangelegd, is zichtbaar in onderstaande figuur.


plaatje proefveld



plaatje plots doorsnee

Veldonderzoek

Om alle aspecten te toetsen wordt op verschillende locaties in Zuid-Nederland veldonderzoek uitgevoerd waarbij op hetzelfde perceel verschillende soorten drainagesystemen met elkaar op hun werking worden vergeleken. In het onderzoek worden de waterafvoer via drains en de grondwaterstanden continu gemeten en wordt op regelmatige tijdstippen de kwaliteit van het drainwater bepaald. Daarnaast wordt nagegaan of er effecten zijn op de opbrengst en kwaliteit van de geteelde gewassen en of de bewerkbaarheid van de percelen verandert.


Praktijkervaringen

Naast deze veldproeven wordt ook een aantal praktijkbedrijven gevolgd waar het systeem al is aangelegd. Op een deel van deze bedrijven worden grondwaterstandsmetingen uitgevoerd en worden effecten op de bedrijfsvoering vastgelegd. Op deze manier worden de praktijkervaringen meegenomen in het onderzoek. Naast het afvoeren van water kijken we ook naar infiltratie in droge periodes.


Communicatie resultaten

De knowhow en expertise die het project oplevert is prima bruikbaar om belanghebbenden
adequaat te informeren. Belangrijke doelgroepen in deze zijn: telers, draineurs en belangengroepen (beleid, waterschappen, landbouw- en natuurorganisaties). Deze worden gedurende de projectperiode op de hoogte gehouden.

Initiatiefnemers

Opdrachtgever: Provincie Zeeland.
Uitvoering: Grontmij, Alterra, PPO, Barth Drainage

Financiers: EU, rijk, provincie Zeeland, ZLTO, waterschap Scheldestromen

Contact

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met André van de Straat van de provincie Zeeland: AA.vd.Straat@zeeland.nl, of op telefoonnummer: 0118-631116